წყარო: https://burusi.wordpress.com/

მოსე ჯანაშვილი – Mose Janashvili (1855-1934)

ქართული ფული

ამ უფულობისას უსარგებლო არ იქნება თვალი გადავავლოთ საქართველოს სამეფო ფულის საქმეს.

უწინარეს დრო-ჟამს ფული არ არსებობდა რეწვა, აღებ-მიცემა წარმოებდა ფარდვით ანუ გაცვლა-გამოცვლით. თვით ვაჭრობასაც ჩვენში ფარდვა ერქვა, ხოლო ვაჭარს მოფარდული (მათე. იოანე. ეზეკ.). თვით ფარდი ნიშნავს ტოლს, ფარდვა ტოლობას, იგივეობას ღირსებით. ფარდვით ხელის მონაცვლა შეიძლებოდა მაშინ, როდესაც ცხოვრება იყო სადა, მარტივი… შემდეგ ცხოვრება გართულდა. მოთხოვნილებამ იმატა და საჭირო შეიქმნა სააღებმიცემო ნიშნები ფული.

წყარო: https://burusi.wordpress.com/

Posted by: burusi | 06/05/2010
მოსე ჯანაშვილი – Mose Janashvili (1855-1934)

"მმეფობი ერი"
მუდამ ასრე ყოფილა.
მმეფობი ერი წელში გაშლილია, ცხოვრებას შეჰხარის, ღირსებით მაღლა აღმართული მიდის წინ და თან ვარსკვლავებსა და მნათობებს შეეთამაშება, მიიმართება ისეთის მტკიცე ნაბიჯით, თითქოს გზაა ყოველს შეხვედრით გარეშეს მიაძახოს: ,,გზა დამიცალე, მე ვარ, რომ მოვდივარო!"

სულ სხვაგვარია მონა ერის ყოფა, საქციელი.

https://burusi.wordpress.com/

დროშა გორგასლიანი

საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
მოსე ჯანაშვილი – Mose Janashvili (1855-1934)

ქართველობა

ყოველდღე მომდის "ერთობა", "საქართველო", "სახალხო გაზეთი", "სალი კლდე" და სხვ. ვკითხულობ და ვამაყობ, რომ ვარ ქართველი.
ყოველდღე ჩუღურეთიდამ ვაკემდე დავიარები, გარშემო მესმის წელში გამართული ქართველების ტკბილი ქართული, თავი მომწონს ჩემის ქართველობით.
ხშირად ვხვდები წინანდელ ჩვენ ბატონებს, რომელნიც თავმოკატუნებით და

ბაგრატ III  (გელათის ფრესკა)

წყარო: https://burusi.wordpress.com/

Posted by: burusi | 14/07/2009

მოსე ჯანაშვილი – ბაგრატ მესამე (საქართველოს გაერთიანება)

დიდი ხანი არ არის, ჩვენში თამარ მეფესა და დავით აღმაშენებლის იქით სხვა მეფე არ სწამდათ, და არც ეგულებოდათ რუსთაველის წინამორბედი მწერალი.

ხელმწიფობას იწყებდნენ დავით-გიორგი-თამარით, მწერლობას- რუსთაველით.

ოქროს ხანად საქართველოს უთვლიდნენ მე-XI-სა და მე-XII საუკუნეებს, ხოლო არავინ კითხულობდა, როგორ და ვის მეოხებით შემზადდა და შენივთდა ეს ,,ოქროს საუკუნე", ვინ განამტკიცა საქართველოს გაერთიანების საქმე, ვინ განაბრწყინა საქართველოს

წყარო: https://maraniki.blogspot.com/

Posted by: burusi | 30/06/2009 

მოსე ჯანაშვილი – ქართველები და ქართული ისტორია

ქართველები და ქართული ისტორია
"მხნემან, ვით ჩქარმან წყარომან, განხეთქოს მთა და გორია".
დ.გურამიშვილი

აწინდელ დროში განათლებულნი ხალხნი იმისთანა ერს იყვარებენ და პატივს სცემენ, რომელსაც აქვს თავისი ისტორია და ძველთაგანვე შეძენილი სახელი და კულტურა..
სამწუხაროდ ჩვენდა, სახელი ქართველებისა ციაგშია, დაჩრდილულია. ამის მიზეზი ის

წყარო: https://burusi.wordpress.com/

Posted by: burusi | 30/06/2009
მოსე ჯანაშვილი – Mose Janashvili (1855-1934)

დავით აღმაშენებელი (ბაგრატიონი) – David Agmashenebeli (1089-1125)

ვახტანგ გორგასლის შემდეგ საქართველო დაიყო მრავალ სამთავრო-სამეფოებად. მეშვიდე-მეათე საუკუნოებში უკვე არსებობდნენ დამოუკიდებელი სამეფო-სამთავროები კახეთისა, ჰერეთისა, რანისა, აფხაზეთისა, ტაოსი. ქვეყნის დანაწილება და მასთანვე დაძაბუნება-დასუსტებას ხელს უწყობდნენ არაბნი, რომელიც შემოესივნენ საქართველოს, დაიპყრეს მისი ნაწილები, აიღეს სატახტო ქალაქი ტფილისი, მძიმე უღელი დაადეს ერს და დევნა დაუწყეს ქრისტიანებს.

კონსტანტინე გამსახურდია – “ომი რუხთან”

აფხაზები, გაგარინის ნახატი, 1840 წ.

ბურუსი  BURUSI
თენგიზ ვერულავა

რუხის ციხესთან ომი ყოფილა ოდესღაც. გაღმა ქართველები მდგარან, გამოღმა აფხაზები და თათრები. დიდხანს უტრიალეს თურმე ქართველებმა რუხის ციხეს. მერმე ფალავნურ ბრძოლაზე გადასულან. ქართველებს ვინმე ჩ;ოლოყაშვილი გამოუშვიათ, აფხაზებს ვიღაც ემხვარი. ჩოლოყაშვილი ჭაღარა კაცი ყოფილა, ემხვარი უწვერული ჭაბუკი. და სწორედ იქ, სადაც ჩვენი ბორანია, შეხვდნენ ერთმანეთს თურმე ჩოლოყაშვილი და ემხვარი.

ასე მაინც გავიხსენოთ აფხაზი რუსთველოლოგი დავით ზურაბის ძე ჩქოტუა...

კაი ყმა: რომანოვების მიერ გატანჯული ქართველ-აფხაზი მოაზროვნე და მოღვაწე დავით ზურაბის ძე ჩქოტუა,რუსთველოლოგი, ის გადასახლებაშ;იც რუსთაველზე და მის პოემაზე ფიქრობდა.

სიმონ ჯანაშია, «დავით ჩქოტუა და მისი ნარკვევები რუსთაველის პოემის შესახებ, (გამოქვეყნდა რუსულ ენაზე «ვეფხისტყაოსანის 750 წლისთავისადმი მიძღვნილ კრებულში «რუსთაველის კრებული»,ტფილისი, 1938 წ. ).

თარგმნა გ.მარჯანიშვილმა

 დავით ზურაბის ძე ჩქოტუა,წინამდებარე დოკუმენტის ავტორი, აფხაზი, დაიბადა 1849

ერთ ერთი ლექციის დროს

ერთ ერთი ლექციის დროს, პროფესორმა თავის სტუდენტებს დაუსვა კითხვა:

-ყველაფერი ღმერთის შექმნილია?

-რა თქმა უნდა! უპასუხეს მას სტუდენტებმა.

-ანუ რაც არსებობს ყველაფერი ღმერთის ქმედების ნაყოფია?

-ამაზე დავიც არაა საჭირო… მოესმა პროფესორს

-ანუ ბოროტებაც ღმერთის შექმნილია? რაც ამტკიცებს იმას რომ ღმერთი ბოროტებაა და ღმერთის რწმენა მხოლოდ მითია!

სუპერპროვოკაციის ექსპერტი ე. აბრამიანი

აი კიდევ ერთი ,,მკვლევარი”. ის რასაც წერს  ეს რენეგატი აბრამიანი, ფანტასტიკის სფეროს უფრო განეკუთვნება (სხვა სიტყნა ვერ მოვძებნე).  ვისი დაკვეთითაც ,,იკვლევს” საინგილოს და ზოგადად კავკასიის ისტორიას არც მალავს, ხან ინგილოებს მხარს გვიჭერს, გვაქეზებს ლეკებსა და აზერბაიჯანელებზე, ხან ლეკებს იცავს და აქეზებს ჩვენსა და აზერბაიჯანელების წინააღმდეგ, ხან აზერბაიჯანელებს ექომაგება და საქართველოსა და დაღესტნის ექსპანსიაზე გულისტკივილით საუბრობს, საინგილოს ქართველობას ხან მსხვერპლად ხან კი სეპარატისტებად წარმოგვაჩენს და ა.შ. ეს წერილში თავიდან ბოლომდე სავსეა ტყუილებით, პროვოკაციებით, სიყალბით

„კავკასიის ხელოვნების საქველმოქმედო ჯგუფის" აქცია კახში (ყოველწლიურუ კონკურსი ინგლისურ ენაში)

§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§§

,,კავკასიის ხელოვნების საქველმოქმედო ჯგუფი”:
ქეთევან კალანდაძე
მარინე თიგიშვილი
ხათუნა შავგულიძე
ხათუნა ჭელიძე
მაია იაშვილი
თამრიკო ლორთქიფანიძე
ქეთი ჯაფარიძე

საინგილო, ზაქათლის რაიონი, ბაზრის (ს. ალიაბათან ახლოს) ღვთისმშობლის ეკლესია XVI ს.

ამ  ეკლესიის გუბათი 1971 წელს ააფეთქეს და დღეს ეს ეკლესია თითქმის მიწასთან არის გასწორებული (ზ, ედილის „საინგილო“–ში დაბეჭდილი სურათის საფუძველზე მცირე ფოტორეკონსტრუქცია ფოტოშოპშია გაკეთებული)

ზაურ ბაირამაშვილის ოჯახის „გასხლინევი დადაშაი“ (აღდგომას ინგილოურად „გასხლინება“ ჰქვია)

დადაშის ახდა

“დადაშაი“ (ანუ ზედაშე), რომელიმე დღეობის ან წმინდანის სახელზე ნაკურთხი სხვა და სხვა ზომის ქვევრებია, სადაც ისხმება ღვინო და მხოლოდ დღეობის დღეს იხსნება ხოლმე.
ფოტოები გადაღებულია ზაური ბაირამაშვილის ოჯახში(კახი, „თიზირი“, მთისძირი უბანია კახში), აღდგომა დღის დადაშაზე ჩვენებურად „გასხლინევი დადაშაი“ დღეობაზე (აღდგომას ინგილოურად „გასხლინება“ ჰქვია (მარხვის დასასრული, ხსნილი–––სხნილი–––სხლინი აქედან გასხლინევაი ანუ გახსნილობა)
დადაშა უბრალო ზედაშე არ არის. აქ ჩვენთან დადაშაში ღვინის ჩასხმა, მარხვის დასასრულამდე ,,გასხლინებისათვის”ლოდინი და შემდეგ ,,გასხლინებისას” მისი ახდა, დიდ რიტუალს წარმოადგენდა და ეს ერთჯერადი აქტი არ იყო მხოლოდ. ყველა

დარვაზები (დარუზაი), კახი. [რაზა (საკეტი)--ჩარაზვა, დარაზვა---დარუზაი (დაროზაი)]

ქურმუხის დიდი საყდარი

მ ი მ ა რ თ ვ ა

    გაცნობებთ, რომ კახის რაიონში მცხოვრები ქართველები ვართ მართმადიდებელი ქრისტიანები. რაიონში მრავალი მართმადიდებლური ეკლესიებია, მათ შორის ყველაზე გამორჩეული და რელიგიური თვალსაზრისით უდიდესი მნიშვნელობის მქონეა ქურმუხის წმ.გიორგის სახელობის საკათედრო ტაძარი. ეს ეკლესია ისტორიულად და დღესაც რაიონში მცხოვრები ქართველების შემწე და მფარველია და თითეული ქართველისათვის უდიდეს სიწმინდეს წარმოადგენს.

მიმართვა /კახი /26/10/2007

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კონსტიტუცია,
მუხლი 48: ყველას აქვს სინდისის თავისუფლების უფლება

ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპის კონვენცია:
მუხლი 9. 1.   ყველას აქვს აზრის, სინდისისა და რელეგიის თავისუფლების უფლება; ეს უფლება მოიცავს რელეგიისა და რწმენის გაცვლის თავისუფლებას მარტო თუ სხვებთან კავშირში და საჯაროდ თუ კერძოდ, თავისუფლებას გამოამჟღავნოს მისი რელეგია ან რწმენა აღმსარებლობით, სწავლებით, რიტუალების შესრულებითა და დაცვით.

ყველას მოეხსენება, რომ დიდ საყდართან დაკავშირებული პრობლემები დღეს არ დაწყებულა. ისიც ცნობილია, რომ ადგილობრივმა ხელისუფლებამ, ბოლო სამი-ოთხი წლის  განმავლობაში, არაერთხელ დაარღვია მართლმადიდებელი ქართველების უფლებები და უკვე რამოდენიმე წელია, კულტურის სამინისტროს ზოგიერთი ხელმძღვანელის მხარდაჭერით, ცდილობს წაგვართვას ქურმუხის დიდი საყდარი და იქ მუზეუმი გაგვიხსნას(!).

ხალხური რეწვა: ხოკერი და საჩეჩელი

ხოკერ(ი)–სვეს მცენარისგან დაწნული მრგვალი, დაახლოებით 25–30 სმ. დაიმეტრის, საქსოვი მასალის შესანახი ყუთია (დიდი ზომის და თავსახურავიანებიც არსებობდა)
.ეს საჩეჩელი და ხოკერი ჩემს ბებია, კატი (ეკატერინე) ნუროშვილს ეკუთვნოდა. სამწუხაროდ ზუსტად არ მახსოვს, თუ რამდენი წლის წინ არის გაკეთებული ეს ნივთები, თუმცა სულ ცოტა 70-80 წლის მაინც იქნებიან (ბებიაჩემი 1900 წელს იყო დაბადებული. სადღაც 1917 წლისთვის ის უკვე გათხოვილი იყო და მას გათხოვების დროიდან ჰქონდა ეს ნივთები).

მ. ნუროშვილი / კახი

ხალხური რეწვა (საინგილო)

   ეძღვნება იმ ქალების ხსოვნას, რომლებმაც არა მარტო შეინარჩუნეს ეს ხელსაქმე, არამედ, თამამად შეიძლება ითქვას, რომ საინგილოში ქართველობისა და ქრისტიანობის გადარჩენაში უმთავრესი როლი სწორედ ამ ინგილო ქალებმა შეასრულეს.

ლეგენდა დიდ საყდარზე

 ლეგენდის თამახმად ერთ ურჯულო მარილით მოვაჭრეს ეჭვი შეუტანია დიდი საყდრის წმინდა გიორგის ძალაში და ამის ნიშნად დაცინვით ტილი დაუდვია და უთქვია-აი, შენ ცხვრის მაგივრად ამ მკბენარას შემოგწირავ და ვნახოთ რას მიზამო– სიტყვების დასრულებაც კი ვერ

ქურმუხის დიდი საყდრის 19 საუკუნის წარწერიანი ქვა

 აი ტექსტი:

 << მას ჟამსა ოდეს ვიხილე სხვათა სჯულითა ხელითა აოხრება წმინდა მოწამე გიორგის ქურმუხის საყდრისა გულში განმიარა ფიქრმა აღვაშენო ნანგრევებზე ახალი სალოცავი მადლითა ღვთისათა აღმისრულდა ეს ფიქრი 4 აპრილსა 1877 წელსა დანიელ რუშან ნადირაშვილი ალიბეგლოელი >>

ეს ქვა დაახლოებით 1979 წელს დიდი საყდრის ახლოს შემთხვევით აღმოაჩინა კახის მკვიდრმა ბატონმა გოგი ხუციშვილიმა (იგი სახელოვანი ხუციშვილების ღირსეული წარმომადგენელი იყო. სულ ახლახანს გარდაიცვალა)

მან მამაჩემთან ერთად აგვიყვანა დიდ საყდარზე და გვაჩვენა ეს ქვა (თუ არ ვცდები 1989, ან 1990–ში). მაშინ გადავუღე ეს ფოტო. 1996-97 წლამდე ეს ქვა ჯერ კიდევ იქ იყო. სმწუხაროდ, ისევე როგორ სხვა მრავალი წარწერიანი ქვა, ეს ქვაც, ჩვენი (პირადად ჩემიც) დაუდევრობის შედეგად, ქართულ კვალზე ,,მონადირე’ შოვინისტებმა, რენეგატების დახმარებით გააქრეს.

თუმცა ვფიქრობ, რომ ისტორისათვის ის მაინც არ არის დაკარგული, რადგან არსებობს ფოტო და არიან თვითმხილველები და ეს მნიშვნელოვანია, უბრალოდ ამ ფაქტით ქართველი ისტორიკოსები და ხელოვნებათმცოდნეები უნდა დაინტერესდენ. ვფიქრობ ქურმუხის დიდი საყდრის ისტორიისათვის ეს ყურადსაღები ფაქტია.

საინტერესოა, რომ დანიელ  ნადირაშვილის მიერ 1877 წელს აღდგენილი ეკლესიის ადგილას, სულ რაღაც 14 წლის შემდეგ, ხელახლა აშენდა ახალი ეკლესია. არსებობს მასალა, სადაც დანიელ ნადირაშვილის შვილი ამბობს, რომ მამამისის აშენებული პატარა ეკლესია, სოფლის მოსახლეობისა და კავკასიაში ქრისტიანობის აღმდგენელი საზოგადოების გადაწყვეტილებით დაანგრიეს და დღევანდელი, უფრო დიდი და ლამაზი ააშენეს.

სასწრაფოდ არის საჭირო ამ ფაქტისთვის ყურადღების მიქცევა, რადგან ყველაფერი რომ განზე გადავდოთ, სულ ახლახან 2-3 წლის წინ ჩვენმა აზერბაიჯანელმა ,,მეცნიერებმა’’ აწარმოეს ,,გათხრები’’ (რაც გამოიხატა იმაში, რომ ერთ დღეში ეკლესიის სამხრეთ 

„სამეცნიერო“ გათხრები 

საძირკველთან გათხარეს დაახლოებით 3-4 მ. სიგრძის, 0,5 მ, სიღრმის და 0,5 სიგანის არხი და სულ რაღაც ერთ საათში ძველი მეოთხე საუკუნის ალბანური ტძრის საძირკველი ,,აღმოაჩინეს”.

მაშინ გადათხარეს, გადაუღეს ვიდეოები, სურათები და კახიდან სასწრაფოდ გაემგზავრნენ (დარწმუნებული ვარ, რომ უკვე მზად ექნებათ დიდი ნაშრომები თავისი ,,საველე სამუშაოების შედეგად მოპოვებული” დამამტკიცებელი მასალით).
მე ვნახე ეს საძირკველი და დიდი ალბათობით შეიძლება ის, სწორედ  დანიელ ნადირაშვილის აგებული საყდრის საძირკველი იყოს.

მალხაზ ნუროშვილი

„

კახი

04/11/2011